Internetda ishlashda xavfsizlik

Kompyuteringiz qandaydir viruslar bilan zararlanmaganligiga ishonch hosil qiling. Antivirus dasturlarini o'rnating va faollashtiring, ularni doimiy ravishda yangilab borishga harakat qiling. Faqat antivirus dasturlarini muntazam yangilab borish sizga virusni o'z vaqtida aniqlash va uning paydo bo'lishining oldini olish imkonini beradi.

Spyware dasturiy ta'minotini kuzatadigan va unga qarshi kurashadigan dasturiy ta'minotdan foydalanish tavsiya etiladi. Spyware — klaviaturada kiritilgan ketma-ketliklarni eslab qolishga va ularni uchinchi shaxslarga uzatishga urinadigan dasturiy ta'minot turi.

Internet-bank bilan ishlashning barcha bosqichlarida parolni kiritishda virtual klaviaturadan foydalanish qat'iy tavsiya etiladi. Virtual klaviaturadan foydalanish, kompyuter Spyware dasturiy ta'minoti bilan zararlangan taqdirda, parolning oshkor bo'lishining oldini olish imkonini beradi.

Internetga kirishda tarmoqlararo ekran (firewall) dan foydalanish yoki kompyuteringizga shaxsiy tarmoqlararo ekran (firewall) o'rnatish tavsiya etiladi. Tarmoqlararo ekran (firewall) dan foydalanilganda, internet orqali kompyuteringiz tizimiga ruxsatsiz kirish ancha qiyinlashadi yoki oldi olinadi.

Dasturiy ta'minotdan (operatsion tizimlar, ilovalar) tekshirilgan va ishonchli manbalardan foydalaning. Tekshirilmagan manbalardan dasturiy ta'minotdan foydalanish va uni o'rnatishdan voz keching.

Modem orqali ulanish holatida, iltimos, terilayotgan raqamga e'tibor bering. Raqam mos kelmasligi aniqlansa, sizga noma'lum bo'lgan raqamni o'chirib tashlang.

Brauzeringizni shunday sozlangki, keshlash sozlamalari maxfiy sahifalarning (SSL-page) saqlanishiga yo'l qo'ymasligi kerak.

Elektron pochtangizni nazorat qiling, noma'lum jo'natuvchilardan kelgan xabarlarni ochmang, shaxsiy ma'lumotlaringizni bermang. Sizga elektron pochta orqali yuborilgan shubhali fayllarni hech qachon ochmang. Go'yoki bank nomidan sizdan shaxsiy ma'lumotlarni taqdim etish so'ralgan elektron xatlarga javob bermang. Bunday xatlardagi havolalarga (hatto bank saytiga bo'lsa ham) hech qachon o'tmang, chunki ular firibgar saytlariga olib borishi mumkin.

Ulanayotgan internet-saytlar manzillarini tekshirib boring, chunki huquqbuzarlar firibgar resurslarni yaratish uchun o'xshash nomlardan foydalanishlari mumkin.

Shubhali mazmundagi internet-resurslar xizmatlaridan foydalanishdan saqlaning; ko'pincha ular bank kartalari haqidagi ma'lumotlarni olish va keyinchalik ulardan noqonuniy foydalanish uchun maxsus yaratiladi.

Xaridlarni faqat o'z kompyuteringizdan amalga oshiring, internet-kafelar va siz kiritayotgan maxfiy ma'lumotlarni eslab qoluvchi josus dasturlar o'rnatilgan bo'lishi mumkin bo'lgan boshqa ochiq vositalardan foydalanmang.

Tug'ilgan kuningiz yoki boshqa shaxsiy ma'lumotlaringiz bilan bog'liq bo'lmagan noodatiy parollarni tanlang. Imkon bo'lsa, harfli-raqamli parollarni tanlang. Parollarni yozib qo'ymang va ularni hech kimga aytmang. Agar parolingizni unutib qo'yishdan qo'rqsangiz, uni qayd etishning faqat sizga tushunarli bo'lgan tizimini o'ylab toping (masalan, telefon raqami yoki telefon daftaridagi manzil ko'rinishida).

Bank hech qachon maxfiy ma'lumotlarni taqdim etish so'ralgan yoki kompyuter dasturlarini o'z ichiga olgan elektron xatlarni yubormaydi.

Agar siz bank nomidan yuborilgan, mazmuni shubha uyg'otadigan xatni olgan bo'lsangiz yoki bank nomidan siz bilan telefon orqali bog'lanib, qandaydir dasturiy ta'minotni o'rnatishni so'rashgan bo'lsa, iltimos, bankning qoʻllab-quvvatlash xizmati bilan bog'lanib, vaziyatga aniqlik kiriting. Har doim rasmiy axborot manbalarida ko'rsatilgan bank qoʻllab-quvvatlash xizmatlarining aloqa ma'lumotlaridan foydalaning va olingan xatda yoki telefon suhbati davomida berilgan aloqa ma'lumotlaridan foydalanmang.

Internetdagi bepul pochta xizmatlaridan (@mail.ru, @yandex.ru, @rambler.ru, @gmail.com, @yahoo.com va hokazo) yuborilgan har qanday elektron xabarlar bank tomonidan yuborilgan pochta hisoblanmaydi.