ЖК және ЖШС үшін лизингті рәсімдеудің стандартты процесі лизинг беруші мен мүлікті таңдаудан, шартты алдын ала жасаудан және оны кейіннен түзетуден тұрады, одан кейін шартқа қол қою, аванс енгізу және лизинг нысанасын алу жүзеге асырылады.

Лизингті қалай рәсімдеуге болады?

Лизинг шарты тек жазбаша нысанда жасалады. Оған мыналар кіреді:

• лизинг алушыға берілетін мүліктің тізімі;
• лизинг шарты жасалғанға дейін лизинг берушінің мүлікті сатып алу туралы шарт жасасу міндеттемесі;
• лизинг алушының төлемдерді тұрақты түрде енгізу міндеттемесі.

Бұл ережелер кез келген шарттарға қолданылады. Автокөлікті, жылжымайтын мүлікті немесе басқа нысанды лизингке алмас бұрын, оларды сақтау қажет.

Заңды тұлғаларға арналған лизинг бойынша пайыздық мөлшерлеме лизингтік пайыздан және қымбаттау пайызынан құралады. Лизингтік пайызды кредит бойынша мөлшерлеме сияқты есептейді. Егер қымбаттау пайызын есепке алса, онда лизинг бойынша мөлшерлемені мына формуламен есептеуге болады:

• төлемдердің жалпы сомасынан лизинг нысанының сатып алу төлемін шегеру;
• алынған айырманы лизинг мүлкінің бағасына бөлу;
• алынған бөліндіні 100%-ға көбейту.

Есептеуді жеңілдету үшін онлайн лизингтік калькуляторды немесе мамандардың көмегін пайдалануға болады.

лизинг нысанын мерзімінен бұрын сатып алу мынадай шарттарда мүмкін:

• егер лизинг алушыда бос қаражат пайда болып, ол шарт бойынша артық төлемді азайтуды қаласа;
• егер лизинг алушыға мүлікті компанияның меншігіне шұғыл түрде аудару қажет болса;
• егер мүлікті пайдаланудың шарттары елеулі түрде өзгерсе.

Лизинг шартының лизинг беруші тарапынан мерзімінен бұрын бұзылуы, егер клиент сақтандыру қағидаларын бұзса немесе төлемді тұрақты түрде кешіктірсе, жүзеге асады.

Мерзімінен бұрын сатып алу кезінде лизинг нысанының сатып алу құнының мөлшері келісімшарт талаптарына байланысты болады. Әдетте лизинг шартын бұзу клиенттің барлық қалған төлемдерді жабуын көздейді. Сатып алу құнының мөлшері шарт талаптарынан ауытқуларға байланысты ұлғаюы мүмкін.

Лизингтік төлемдерді төлеу бойынша міндеттемелерді бұзу айыппұл санкцияларына әкеп соғады. Лизингтік төлемдерді уақтылы төлеу бизнеске түсетін төлем жүктемесінің артуына жол бермеуге мүмкіндік береді. Лизингтік төлемдердің мерзімін өткізіп алу лизинг алушының кредиттік тарихына әсер етіп, болашақта оған лизингті ресімдеуді қиындатуы мүмкін. Төтенше жағдайда лизингтік төлемдер уақытында төленбесе, лизинг беруші лизинг нысанын алып қоюы мүмкін.

Лизинг – заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге айналым қаражатын едәуір алаңдатпай автокөлік, арнайы техника және жабдық сатып алуға мүмкіндік беретін қаржылық құрал. Лизингтік қаржылық жалға жер учаскелерін, әскери техниканы, мәдениет ескерткіштерін, табиғи объектілерді, азық-түлік өнімдерін, құрылыс материалдарын, басқа да тұтынылатын заттарды алуға болмайды. 

Заңды тұлғаларға арналған лизинг үш түрге бөлінеді:

• Қаржылық лизинг кезінде шарт мүліктің қызмет ету мерзіміне тең мерзімге жасалады.
• Операциялық лизинг кезінде шарт мерзімі объектінің қызмет ету мерзімінен қысқа болады. Келісімнің соңында лизинг алушы мүлікті сатып ала алады немесе оны лизинг берушіге қалдыра алады.
• Қайтарымды лизинг кезінде клиент өз мүлкін лизинг берушіге сатады, содан кейін оны жалға алушы құқығымен пайдалануды жалғастырады.

Лизинг пен жалға алудың негізгі айырмашылығы – шарт мерзімі аяқталғаннан кейін лизинг алушының мүлікті қалдық құны бойынша сатып алу құқығы. Жалға алу кезінде жалға алушыда мұндай мүмкіндік болмайды.

Лизингтің жалға алудан айырмашылығы неде

• Лизинг кезінде екі шарт жасалады – сатушы мен лизинг беруші арасында және лизинг беруші мен лизинг алушы арасында. Жалға алу кезінде шарт біреу – жалға беруші мен жалға алушы арасында.
• Лизинг кезінде жаңа немесе бұрын пайдаланылған мүлік лизинг алушыға заңды тұлғадан беріледі. Жалға алу кезінде автомобиль, жабдық, арнайы техника және т. б. жеке тұлғаға тиесілі болуы мүмкін.
• Бизнеске арналған лизинг жалға алудан мүліктің бұзылуына жауапкершілік жүктелуімен ерекшеленеді: бүлінген жағдайда барлық шығындар лизинг алушыға жүктеледі, ал жалға алу кезінде – жалға берушіге.
• Жалға беруші ретінде кез келген адам әрекет ете алады. Лизингпен тек лизингтік компания ғана айналыса алады.

Лизингтің жалға алудан айырмашылығы жеделдетілген амортизацияда – бұл оның негізгі артықшылығы. Жалға берушіде салықтық пайда болмайды.

Операциялық лизинг – бұл лизинг беруші мен лизинг алушы арасында лизинг нысанының қызмет ету мерзімінен қысқа мерзімге шарт жасалатын мәміле түрі. Автомобильдердің немесе басқа мүліктің жедел лизингі клиенттің келісім мерзімі аяқталғаннан кейін автомобильді немесе лизинг шартының өзге нысанын сатып алуына не оны компанияға қайтаруына мүмкіндік береді.

Лизинг нысанының сатып алу құны – бұл лизинг алушының лизинг берушіге лизинг мүлкін меншікке алу үшін төлеуге міндетті бағасы. 

Сатып алу құны лизинг шартымен бекітіледі және барлық сатып алу төлемдерінің сомасын білдіреді. лизинг нысанын мерзімінен бұрын сатып алған кезде сатып алу құнының мөлшері ұлғайтылуы мүмкін.

Лизингте тараптардың екі түрі бар: лизинг беруші және лизинг алушы. Лизинг беруші — лизинг нысанына иелік ететін және оны лизинг алушыға жалға беретін ұйым. Лизинг алушы — белгілі бір мерзім ішінде лизинг нысанын пайдаланатын және бұл үшін лизингтік төлемдер төлейтін заңды тұлға.

Демек, лизинг нысанының меншік иесі лизинг беруші болып табылады. Лизинг алушы лизинг нысанын шектеулі уақыт ішінде пайдалануға құқылы, бірақ оған меншік құқығы жоқ.