Кандай алдоо схемалары бар

1. Акчаны «коопсуз эсепке» салуу же «тейлөө келишимин узартуу»

Бул схема — алдамчылар арасында эң популярдуу. Алдамчылар мессенджерлерде (WhatsApp, Telegram, Viber) чала алышат, телефон номурларын банктардын расмий номерлерине окшоштуруп алмаштыра алышат, байланыш операторлорунун, банктын коопсуздук кызматынын, ИИМдин же ББнын кызматкерлери болуп тааныштыра алышат.

Алдамчылар колдонгон кеңири таралган сценарийлер

• Банкта же уюлдук байланыш операторунда тейлөө келишимин узартуу.

• Акчаны «коопсуз эсепке же уячага» салуу.

• Алдамчылар сиздин атыңызга тариздеген имиш кредитти жабуу үчүн деактивацияга же кредитке арыз тариздөө.

• «Антивирус» же «түзмөктү коргоо» тиркемесин орнотуу. Чынында алдамчы сиздин түзмөктөрүңүзгө алыстан жетүү алуу үчүн тиркеме орнотууну сунуштайт.

Банкта алдамчы пайда болгонун, иликтөөнүн алкагында кылмыш иши козголгонун айтышы мүмкүн, кызматташуудан баш тартсаңыз же «тергөөнүн сыры» жөнүндө маалыматты ачыкка чыгарсаңыз РФ Кылмыш-жаза кодексинин беренелери менен коркутушу мүмкүн. Ишенимдүүрөөк болуш үчүн «күбөлүктөрдүн» жана «мөөр басылган документтердин» сүрөттөрүн жөнөтүшү мүмкүн.

«Уюлдук байланыш операторлорунун кызматкерлеринен» болгон чалуулар андан кем эмес кооптуу. Кылмышкерлер сиздин чалууларыңызды жана SMS-билдирүүлөрүңүздү өз телефон номерине багыттап, кирүүчү чалууларды жана SMS-билдирүүлөрдү кармап калышы мүмкүн. Ошентип алар сиздин эсептериңизге жана акчаңызга жетүү алышат.

2. Социалдык тармактарды бузуп кирүү

Алдамчылар социалдык тармактардагы аккаунттарды бузуп кириши мүмкүн. Эгер сиз таанышыңыздан акча которуп берүү же карызга берүү өтүнүчү менен билдирүү алсаңыз, билдирүүдө көрсөтүлгөн реквизиттерге акча которууга шашылбаңыз. Биринчи кезекте таанышыңызга чалып, билдирүүнү чындап эле ал жөнөткөнүн, ал эми алдамчы эмес экенин тактап алуу жакшы.

3. Алыстан иштөө

Кылмышкерлер мессенджерлер аркылуу жогорку кирешелүү бош орундар жөнүндө маалымат таратышат. Жеңил тапшырмаларды аткарууну жана ар бири үчүн акча алууну сунушташат. Тапшырмалардын мисалдары: маркетплейстерде сатуучуларга лайк басуу же рейтингин көтөрүү үчүн мейманканаларды брондоо.

Алдамчылар чындап эле алгач аз өлчөмдө акча төлөп, сизди жумушчу топторго кошуп, ал жакка «кесиптештердин кирешелеринин» скриншотторун жөнөтүп, киреше алууга болоруна ынандырууга аракет кылышы мүмкүн. Сизге дагы чоңураак «айлык акыга» алмаштырып товарлар үчүн төлөөнү сунушташы мүмкүн, бирок сиз акча жөнөткөндөн кийин айлык акыны эми төлөшпөйт, «иш берүүчү» сизди бөгөттөп, бардык кат алышууларды өчүрөт.

4. Инвестициялар

Алдамчылар инвестициялар жана криптовалюта жөнүндө 20%дан жогору кирешелүүлүк убада кылган сайттарды жана мессенджерлердеги каналдарды түзүшөт.

Сиз менен «инвестициялык компаниянын» менеджери же аналитиги байланышып, Skype аркылуу сүйлөшүүнү жана инвестицияларды түшүнүүгө жардам берүүнү сунуштайт. Алдамчылардын платформаларында сизге жасалма графиктерди көрсөтүшөт, чындыгында акча платформага түшпөйт, дароо эле кылмышкерлер тарабынан накталанат. Алар сизге «инвестициялардан түшкөн пайданы» которуп берүүгө даяр, ишенимиңизди алуу үчүн, бирок бул сиз киргизген сумманын кичине гана бөлүгү.

Эгер сиз платформадан бардык акчаны чыгарып алгыңыз келсе, алдамчыларда шылтоолор табылат: камсыздандырууну же чыгарып алуу үчүн комиссияны төлөш керек, бирок аны сиз киргизген сумма эсебинен кармап калуу мүмкүн эмес имиш, чыгарып алуу белгилүү бир күнү гана мүмкүн ж.б. у.с. Алдамчылар ар дайым сизден дагы көбүрөөк акча алуунун жолдорун издешет.

5. Фишингдик сайт

Алдамчылар расмий банктык сайттарга же интернет-дүкөндөрдүн сайттарына окшош сайттарды түзүшөт, аларды браузердеги суроо боюнча алгачкы жыйынтыктардан да табууга болот. Сайтка өтөр алдында даректин тууралыгына ынаныңыз. Эреже катары, алдамчылардын сайттарынын даректеринде бир же бир нече тамга алмаштырылган болот, мисалы, англисче i ордуна англисче l колдонулат. Расмий сайттарда дарек сабы https менен башталат, жана ар дайым жабык кулпу түрүндөгү белги болот — бул корголгон туташуунун белгилери, ошондой эле белгилөө белгиси бар атайын белги.

6. Avito жана Юла жарыя сайттарындагы алдоо схемалары

• Товарды иш жүзүндө алганга чейин же кызмат көрсөтүлгөнгө чейин, келишим түзбөстөн алдын ала төлөм которууга түртүшөт.

• Далил катары транспорттук компаниянын жасалма жүк коштомо кагазын жөнөтүшөт. Же болбосо чындап эле товар жөнөтүшөт, бирок сиз күткөн товарды эмес, кыйла арзанын.

• «Коопсуз бүтүмдү тариздөө» же товар же кызмат үчүн «төлөм алуу» үчүн шилтеме жөнөтүү максатында каалаган башка мессенджерге өтүүнү суранышат. Чынында шилтеме картадан картага которуу формасына багыттайт, жана күтүлгөн толуктоонун же кайтаруунун ордуна сиздин картаңыздан акча эсептен чыгарылат.