Qanday aldov sxemalari mavjud

1. Pulni «xavfsiz hisob»ga kiritish yoki «xizmat ko‘rsatish shartnomasini uzaytirish»

Bu sxema firibgarlar orasida eng ommabopidir. Firibgarlar messengerlarda (WhatsApp, Telegram, Viber) qo‘ng‘iroq qilishlari, telefon raqamlarini banklarning rasmiy raqamlari sifatida soxtalashtirishlari, aloqa operatorlari, bank xavfsizlik xizmati, IIV yoki Markaziy bank xodimlari sifatida o‘zlarini tanishtirishlari mumkin.

Firibgarlar foydalanadigan tez-tez uchraydigan ssenariylar

• Bankda yoki uyali aloqa operatorida xizmat ko‘rsatish shartnomasini uzaytirish.

• Pulni «xavfsiz hisob yoki katak»ka kiritish.

• Firibgarlar sizning nomingizga rasmiylashtirgan deb ko‘rsatilayotgan kreditni yopish uchun faolsizlantirish yoki kredit arizasini rasmiylashtirish.

• «Antivirus» yoki «qurilmani himoya qilish» ilovasini o‘rnatish. Aslida esa firibgar sizning qurilmalaringizga masofadan kirish huquqini olish uchun ilova o‘rnatishni taklif qiladi.

Ular bankda firibgar paydo bo‘lganini, va tergov doirasida jinoiy ish qo‘zg‘atilganini aytishlari, hamkorlik qilishdan bosh tortgan taqdirda yoki «tergov sirini» oshkor qilganlik uchun RF Jinoyat kodeksi moddalari bilan tahdid qilishlari mumkin. Ishontirish uchun ular «guvohnomalar» va «muhrli hujjatlar» suratlarini yuborishlari mumkin.

«Uyali aloqa operatorlari xodimlari»dan qo‘ng‘iroqlar ham bundan kam xavfli emas. Yovuz niyatli shaxslar sizning qo‘ng‘iroqlaringiz va SMS xabarlaringizni o‘z telefon raqamlariga yo‘naltirib, kirim qo‘ng‘iroqlari va SMS xabarlarini ushlab qolishlari mumkin. Shu tariqa ular sizning hisoblaringiz va pulingizga kirish imkoniyatini qo‘lga kiritadilar.

2. Ijtimoiy tarmoqlarni buzib kirish

Firibgarlar ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarni buzib kirishlari mumkin. Agar siz tanishingizdan unga pul o‘tkazish yoki qarz berish iltimosi bilan xabar olgan bo‘lsangiz, xabarda ko‘rsatilgan rekvizitlarga pul o‘tkazishga shoshilmang. Avvalo tanishingizga qo‘ng‘iroq qilib, xabarni haqiqatan ham u yuborganiga, firibgar emasligiga ishonch hosil qilgan ma’qul.

3. Masofaviy ish

Yovuz niyatli shaxslar messengerlarda yuqori daromadli vakantiyalar haqida ma’lumot tarqatadilar. Ular oson vazifalarni bajarib, har biri uchun pul olishni taklif qiladilar. Vazifalarga misollar: marketpleyslarda sotuvchilarga layk bosish yoki ularning reytingini oshirish uchun mehmonxonalarni bron qilish.

Firibgarlar haqiqatan ham dastlab kichik summani to‘lashlari, sizni ishchi guruhlarga qo‘shishlari va u yerda «hamkasblarning daromadlari» skrinshotlarini yuborishlari mumkin, bu orqali sizni daromad olish mumkinligiga ishontiradilar. Sizga yanada katta «ish haqi» evaziga tovarlar uchun to‘lov qilishni taklif qilishlari mumkin, biroq siz pul yuborganingizdan so‘ng, ish haqi endi to‘lanmaydi, «ish beruvchi» sizni bloklaydi va barcha yozishmalarni o‘chirib tashlaydi.

4. Investitsiyalar

Firibgarlar investitsiyalar va kriptovalyuta haqidagi saytlar hamda messengerlardagi kanallarni 20% dan yuqori daromadlilik va’dalari bilan yaratadilar.

Siz bilan «investitsiya kompaniyasi»ning menejeri yoki tahlilchisi bog‘lanadi, Skype’da muloqot qilishni va investitsiyalarni tushunishga yordam berishni taklif qiladi. Firibgarlar platformalarida sizga soxta grafiklar ko‘rsatiladi, aslida esa pul platformaga tushmaydi, balki darhol yovuz niyatli shaxslar tomonidan naqdlashtiriladi. Ular sizning ishonchingizni qozonish uchun sizga «investitsiyalardan olingan foyda»ni o‘tkazishga tayyor bo‘ladilar, ammo bu siz kiritgan summaning faqat kichik bir qismidir.

Agar siz platformadan barcha pulni yechib olmoqchi bo‘lsangiz, firibgarlarda bahonalar topiladi: sug‘urta yoki yechib olish komissiyasini to‘lash kerak bo‘ladi, ammo go‘yoki uni siz kiritgan summa hisobidan ushlab qolishning imkoni yo‘q, yechib olish faqat ma’lum bir kunda mumkin va h.k. Firibgarlar har doim sizdan yanada ko‘proq mablag‘ olish yo‘llarini izlaydilar.

5. Fishing sayti

Firibgarlar rasmiy bank saytlariga yoki internet-do‘konlar saytlariga o‘xshash saytlar yaratadilar, ularni hatto brauzerdagi so‘rov natijalarining birinchi qatorlarida ham topish mumkin. Saytga o‘tishdan oldin manzilning to‘g‘riligiga ishonch hosil qiling. Odatda, firibgarlar saytlarining manzillarida bir yoki bir nechta harf almashtirilgan bo‘ladi, masalan, inglizcha i o‘rniga inglizcha l ishlatiladi. Rasmiy saytlarning manzil satri https bilan boshlanadi va har doim yopiq qulf ko‘rinishidagi belgi bo‘ladi — bular himoyalangan ulanish belgilaridir, shuningdek, belgilangan maxsus tasdiq belgisi ham mavjud.

6. Avito va Yula e’lon saytlaridagi aldov sxemalari

• Tovarni amalda olish yoki xizmat ko‘rsatilishidan oldin, shartnoma tuzmasdan oldindan to‘lov o‘tkazishga undaydilar.

• Dalil sifatida transport kompaniyasining soxta yuk xatini yuboradilar. Yoki esa haqiqatan ham tovar yuboradilar, ammo siz kutganini emas, balki ancha arzonrog‘ini.

• «Xavfsiz bitimni rasmiylashtirish» yoki tovar yoxud xizmat uchun «to‘lovni olish» havolasini yuborish uchun istalgan boshqa messengerga o‘tishni so‘raydilar. Aslida havola kartadan kartaga pul o‘tkazish formasiga yo‘naltiradi va siz kutgan to‘ldirish yoki qaytarish o‘rniga kartangizdan pul yechib olinadi.