Маълумоти умумӣ

Лизинг — ин воситаи молиявие мебошад, ки ба шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ имкон медиҳад нақлиёти автомобилӣ, техникаи махсус ва таҷҳизотро бидуни ҷалби назарраси воситаҳои гардон ба даст оранд. Ба иҷораи молиявии лизингӣ гирифтани қитъаҳои замин, техникаи ҳарбӣ, ёдгориҳои фарҳангӣ, объектҳои табиӣ, маҳсулоти хӯрокворӣ, масолеҳи сохтмонӣ ва дигар ашёи истеъмолшаванда мумкин нест. 

Лизинг барои шахсони ҳуқуқӣ ба се намуд ҷудо мешавад:

• Ҳангоми лизинги молиявӣ шартнома ба муҳлате баста мешавад, ки ба муҳлати хизмати молу мулк баробар аст.
• Ҳангоми лизинги амалиётӣ муҳлати шартнома аз муҳлати хизмати предмет камтар аст. Дар охири амали созишнома лизинггиранда метавонад молу мулкро бихарад ё онро ба лизингдиҳанда вогузорад.
• Ҳангоми лизинги бозпасӣ муштарӣ молу мулки худро ба лизингдиҳанда мефурӯшад ва сипас истифодаи онро дар ҳуқуқи иҷорагир будан идома медиҳад.

Фарқи асосӣ байни лизинг ва иҷора — ҳуқуқи харидории молу мулк аз ҷониби лизинггиранда бо арзиши боқимонда пас аз анҷоми муҳлати шартнома мебошад. Ҳангоми иҷора чунин имконият барои иҷорагир вуҷуд надорад.

Фарқи лизинг аз иҷора

• Ҳангоми лизинг ду шартнома тартиб дода мешавад — байни фурӯшанда ва лизингдиҳанда ва байни лизингдиҳанда ва лизинггиранда. Ҳангоми иҷора як шартнома аст — байни иҷорадеҳ ва иҷорагир.
• Ҳангоми лизинг молу мулки нав ё қаблан истифодашуда ба лизинггиранда аз ҷониби шахси ҳуқуқӣ дода мешавад. Ҳангоми иҷора автомобил, таҷҳизот, техникаи махсус ва ғайра метавонад ба шахси воқеӣ тааллуқ дошта бошад.
• Лизинг барои бизнес аз иҷора бо масъулият барои вайрон шудани молу мулк фарқ мекунад: тамоми хароҷот дар сурати осеб дидани молу мулк ба зиммаи лизинггиранда аст, аммо ҳангоми иҷора — ба зиммаи иҷорадеҳ.
• Дар сифати иҷорадеҳ ҳар кас метавонад баромад кунад. Танҳо ширкати лизингӣ метавонад ба лизинг машғул шавад.

Фарқи лизинг аз иҷора дар амортизатсияи босуръат аст — ин бартарии асосии он мебошад. Барои иҷорадеҳ имтиёзи андоз вуҷуд надорад.

Лизинги амалиётӣ — ин навъи муомилаест, ки ҳангоми он байни лизингдиҳанда ва лизинггиранда шартнома ба муҳлате баста мешавад, ки аз муҳлати хизмати объекти лизинг кӯтоҳтар аст. Лизинги мошинҳо ё дигар молу мулк дар шакли оперативӣ пешбинӣ мекунад, ки муштарӣ пас аз анҷоми муҳлати созишнома метавонад мошин ё объекти дигари шартномаи лизингро бихарад ё онро ба ширкат баргардонад.

Арзиши бозхариди объекти лизинг — ин нархест, ки лизинггиранда уҳдадор аст ба лизингдиҳанда пардохт намояд, то ки амволи лизингиро ба моликият ба даст орад. 

Арзиши бозхарид дар шартномаи лизинг сабт шудааст ва маблағи умумии ҳамаи пардохтҳои бозхаридро дар бар мегирад. Ҳангоми бозхариди пеш аз муҳлати объекти лизинг андозаи арзиши бозхарид метавонад зиёд карда шавад.

Дар лизинг ду навъи тараф вуҷуд дорад: лизингдиҳанда ва лизинггиранда. Лизингдиҳанда — ин ташкилотест, ки соҳиби объекти лизинг мебошад ва онро ба иҷора ба лизинггиранда пешниҳод мекунад. Лизинггиранда — ин шахси ҳуқуқиест, ки объекти лизингро дар давоми муҳлати муайян истифода мебарад ва барои ин пардохтҳои лизингиро пардохт мекунад.

Аз ин рӯ, молики объекти лизинг лизингдиҳанда мебошад. Лизинггиранда ҳуқуқ дорад объекти лизингро дар давоми вақти маҳдуд истифода барад, аммо ҳуқуқи моликият ба онро надорад.